زمزمه

رای دادن و رای ندادن ایدئولوژیك نیست

احمد زیدآبادی - سه شنبه ۱۵ اردیبهشت ۱۳۸۸ [2009.05.05]

به رغم مبارزه‌ای عقیدتی كه طی سال‌های اخیر به مدد ترویج اندیشه های جناب آقای دكتر سروش علیه ‏ایدئولوژی و ایدئولوژی زدگی در جامعه ما صورت گرفته، اما ظاهرا به علت ماندگاری رسوبات یك سنت ‏صد ساله، ما همچنان ایدئولوژیك اندیشیم.‏

نمونه‌اش همین بحث رای دادن یا رای ندادن در نظام جمهوری اسلامی است كه از نظر برخی از ما گویی ‏رای دادن در هر شرایطی امری واجب و از نظر برخی دیگر رای ندادن در هر موقعیتی امری ضروری ‏است.‏

هر دوی این مواضع امری ایدئولوژیك است چرا كه رای دادن و رای ندادن به خودی خود نه امری همیشه ‏ضروری و نه موضوعی دائما قبیح است.‏

در واقع همه چیز بستگی به "شرایط" دارد و شرایط هم امری ثابت و یك سویه و ساده نیست، بلكه متغیر و ‏چند وجهی و پیچیده است.‏

قاعدتا كسی كه بر مبنای یك تحلیل مشخص از شرایط رای می دهد یا رای نمی دهد، رفتارش كاملا قابل درك ‏است اما آنكه بنا به یك اصل ایدئولوژیك همیشه فارغ از فضای واقعی جامعه خود را موظف به رای دادن و ‏رای ندادن می‌بیند، رفتارش چندان قابل فهم نیست.‏

ظاهرا آنچه به مساله حضور یا عدم حضور در انتخابات رنگ ایدئولوژیك زده، ربط دادن شركت یا عدم ‏شركت در انتخابات به اعلام موضع در مورد مشروعیت نظام سیاسی است.‏

نظام جمهوری اسلامی معمولا همیشه سعی كرده است تا میزان حضور مردم در هر انتخاباتی را به حمایت ‏مشاركت كنندگان از كلیت نظام و مشروعیت بخشیدن به آن نسبت دهد و همین مساله، آن بخش از ایرانیانی را ‏كه نمی‌خواهند به عنوان مشروعیت بخش نظام اسلامی معرفی شوند، در مورد شركت در انتخابات بسیار ‏حساس كرده است.‏

این در حالی است كه در هیچ نقطه‌ای از جهان و بخصوص آنجاهایی كه امكان تحریم رسمی و علنی و امن ‏وجود ندارد، شركت یا عدم شركت در انتخابات هیچ ربطی به مشروعیت یك نظام سیاسی ندارد.‏

نظام سیاسی در دنیای امروز از طریق كارآمدی، جلب رضایت عمومی و نهادینه كردن روند تغییر تمام ‏زمامداران از راه مسالمت‌آمیز برای خود مشروعیت تولید و بازتولید می‌كند و كمیت شركت كنندگان در یك ‏انتخابات ربطی به این موضوع پیدا نمی‌كند.‏

اینكه نظام جمهوری اسلامی همیشه دغدغه عمیقی نسبت به میزان شركت مردم در هر اننتخابات دارد، ‏علامت اعتماد به نفس آن محسوب نمی‌شود، از این رو، بهتر است نظام خود را از این دغدغه پر دردسر رها ‏كند و منابع مشروعیت خود را در جاهای طبیعی آن بجوید تا رای دهندگان ایرانی هم فارغ از این معضل ‏بتوانند رای دهند یا ندهند.‏

از این گذشته، من تصور می‌كنم در دنیای كنونی چیز تعریف شده‌ای به نام "نظام" كه همیشه باید پایدار و ‏ثابت فرض شود، وجود ندارد.‏

هر كشوری خواه ناخواه به طریقی اداره می‌شود، این طریق را مسئولان قوای مقننه، قضائیه و مجریه آن ‏كشور در چارچوب یك قانون بسیار كلی، تعیین می‌كنند و آنها را هم مردم به طور مستقیم یا غیر مستقیم ‏برمی‌گزینند. خارج از این چارچوب به سختی می توان نظامی را متصور شد.‏

برای نمونه، كشور فرانسه را در نظر بگیرید. ما به چه چیزی نظام فرانسه می‌گوییم؟ ‏

نظام فرانسه با هر مشخصه‌ای كه تعریف شود، نافی حضور كمونیست‌ها و یا مذهبی‌ها در انتخابات نیست و ‏شركت كمونیست‌ها و مذهبی‌ها در انتخابات نیز به معنای تایید سرمایه‌داری و یا لائیسیته فرانسه نیست.‏

این مساله با تفاوتی البته بسیار مهم در مورد ایران هم صادق است. در ایران به خلاف فرانسه هر گروه ‏سیاسی و نحله فكری نمی تواند كاندیدای خاص خود را برای حضور در نهادهای تصمیم‌گیر داشته باشد و ‏برخی مناصب و سیاست‌ها نیز گویا دائمی‌اند، اما از نقطه نظر رابطه شركت در انتخابات با مشروعیت بخشی ‏به نظام سیاسی، نباید تفاوتی بین ایران و فرانسه قائل شد.

|+| نوشته شده توسط نوشين جعفری در چهارشنبه شانزدهم اردیبهشت 1388 |